De krant Le Soir besprak eind december de resultaten van een studie van Luikse economen, waaruit blijkt dat van alle 27 EU-landen de Belgische welvaartsstaat gemiddeld presteert. Onze sociale performantie (gelijkheid, ziekte, werkloosheid, armoede, onderwijs) is, rekening gehouden met de kostprijs ervan, niet glorieus. De studie stelt ook vast dat er een kloof gaapt tussen Wallonië en Vlaanderen. Vlaanderen, zeggen de auteurs, is de meest performante ‘staat’ (sic) van de 27. Wallonië, rapporteert Le Soir, ‘vegeteert onderaan het klassement in het gezelschap van Griekenland, Roemenië en Bulgarije’.

 

Door Louis Verbeke, voorzitter van de Vlerick Leuven Gent Management School. Hij schrijft deze bijdrage in eigen naam.

In het bijhorende interview stelt Pierre Pestieau, een van de auteurs van de studie, dat deze kloof hem niet verwondert, onder meer omdat het onderwijs van de Franstalige Gemeenschap zeer ‘middelmatig’ is tegenover dat van Vlaanderen. En wat de werkloosheid betreft, zegt hij: ‘Ik moet er u geen tekening bij maken.’

Nog in Le Soir werden de militanten van het CGSP (het Waalse ACOD) die het PS-nieuwjaarsfeest kwamen verstoren, door premier Elio Di Rupo (PS) terechtgewezen: ‘Il est scandaleux de penser que les socialistes ont cédé.’ Vlaanderen, zegt Di Rupo, is solidair voor een bedrag van 7 miljard euro met Wallonië, een bedrag dat Wallonië zelf had moeten vinden indien België uiteen was gevallen. Wat hij heeft weten te verhinderen!

Het onderzoekscentrum Crisp wees ook al op een primair deficit (begrotingssaldo exclusief de rentelasten, red.) dat Wallonië ‘onleefbaar’ maakt op zichzelf.

De OESO stelt vast dat de overheidstewerkstelling in Wallonië te hoog is en dat de ‘politiek omnipresent’ is in de besluitvorming. Daarnaast is er een overvloed aan innovatie-instituten en -structuren. De OESO heeft het over zowat de slechtste innovatieprestatie.

Je kan er echt niet naast kijken. Het hoge overheidsbeslag, het deficit, de weigering de tering naar de nering te zetten en het ondernemingsklimaat ten goede te wijzigen, en het stakings- en werkloosheidsgedrag worden in grote mate veroorzaakt doordat Wallonië al decennia slecht bestuurd wordt.

Dit is geen ‘flamingantische praat’. Het is een waarheid die al lang door gezaghebbende Waalse personen en instituten wordt erkend. Daar is in de PS-staat veel persoonlijke moed voor nodig.

‘We mogen Wallonië niet ver- armen’ en ‘België behoort ons toe’ stelt Di Rupo daar tegenover. Ondertussen voert zijn PS een politiek die in de feiten wel asocialer is dan die in Vlaanderen, ook tegenover allochtone jongeren.

Wat Di Rupo doet, is tijd winnen, tijd die Wallonië nodig heeft om zich te herstellen. Heeft hij enige andere keuze? Als u in zijn schoenen zou staan, had u dan iets anders kunnen verzinnen? Kan u, vanuit Vlaamse hoek bekeken, met een nog armere Waalse buur leven? Ook in het plan-De Wever was een geleidelijke afbouw van de ‘solidariteit’ vastgelegd.

Wat mij stoort, is niet die tactische ‘geleidelijkheid’. Wel dat ik geen echte ommekeer zie in de strategie. Het sociale en economische verval van Wallonië wordt gesymboliseerd door de PS-staat, die particratische eerder dan meritocratische principes blijft hanteren, ook federaal. De afbouw van de CVP-staat is een feit. Maar de CVP-staat bracht een performant onderwijs en gezondheidszorg voort. De PS-staat is er nog steeds, speelt louter defensief en ruimt het zelfgemaakte puin niet op.

En dan krijg je in Vlaanderen twee concurrerende waarheden. De ene stelt dat de begrotings- inspanning zo ongeveer overeenkomt met wat Wallonië kost en dat de verandering dus vooral daar moet gebeuren, via besparingen eerder dan verhoogde belastingen. In Vlaanderen kan een sociale, politieke en economische consensus tot stand worden gebracht om het bestel weerbaar te maken en onze jeugd een toekomst te bieden. Ook voor onze allochtone jeugd. Op Belgisch niveau is die consensus niet mogelijk, zolang de PS Wallonië in zijn greep houdt. Kijk naar de Italiaanse premier Mario Monti. Als het echt moet, kan Italië veranderen. Het probleem van Wallonië is dat het niet moet veranderen, zolang Vlaanderen betaalt.

De andere waarheid stelt dat door de tsunami van overheidsschulden geen andere dan tactische overlevingskeuzes mogelijk waren. Di Rupo kon niet anders dan wat toegeven, vooral over zaken (zoals BHV) die Wallonië niets kosten. Er moest wel een regering gevormd worden, willens nillens. Anders ging het land failliet.

Crisissen zijn kansen om ten gronde te veranderen, om het geheel beter, simpeler en goedkoper te maken. Vlamingen en Walen hebben dit land omgevormd tot een joint venture eerder dan tot een geheel. De partners hebben tegengestelde belangen. Wallonië heeft tijd en geld nodig om te veranderen. Vlaanderen moet nu veranderen om competitief te blijven en zijn welzijn te verankeren. Als dat niet gebeurt, zal er ook geen geld zijn om solidair te zijn.

We kunnen maar hopen dat men eindelijk luistert naar Pierre-Yves Jeholet (MR), die stelt dat het droevige onderwijssysteem de oorzaak is van het verval. Ik kijk ook uit naar de serie van Le Soir over Belgische taboes. ‘In de Belgische samenleving is het zelfs verboden zich bepaalde vragen te stellen.’ Zou er dan toch iets veranderen in Wallonië? Of is ook dit tactisch? (Tijd 07-02-2012)